Białe certyfikaty za wymianę oświetlenia na LED: kto może, jak uzyskać i jak zaksięgować

PoradnikOpublikowano: 2 listopada 20269 min czytania
Poradnik
Spis treści

Białe certyfikaty za wymianę oświetlenia na LED może uzyskać każdy podmiot, który zrealizuje przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej o oszczędności co najmniej 10 toe rocznie (ton oleju ekwiwalentnego, czyli ok. 116,3 MWh energii końcowej). Wniosek składacie do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) przed rozpoczęciem prac. Świadectwo to zbywalne prawo majątkowe, które sprzedajecie na Towarowej Giełdzie Energii. W tym poradniku wyjaśniamy białe certyfikaty jak uzyskać, dla kogo są dostępne i jak je zaksięgować.

Najważniejsze w skrócie

  • Białe certyfikaty (świadectwa efektywności energetycznej) to zbywalne prawa majątkowe przyznawane przez URE za oszczędność energii.
  • Próg wejścia to 10 toe/rok oszczędności energii finalnej z jednego lub grupy przedsięwzięć.
  • Wniosek musicie złożyć przed rozpoczęciem modernizacji oświetlenia – inaczej przepada prawo do świadectwa.
  • Świadectwo sprzedajecie na TGE; wartość 1 toe w 2025 r. to orientacyjnie 2 000–2 500 zł (kurs rynkowy zmienny).
  • Przychód ze sprzedaży ujmujecie w księgach jako pozostały przychód operacyjny i rozliczacie w podatku dochodowym.

Czym są białe certyfikaty i co dają inwestorowi?

Białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej, to dokumenty potwierdzające zaoszczędzenie określonej ilości energii w wyniku modernizacji. System działa na podstawie ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (z późniejszymi zmianami wdrażającymi dyrektywę EED). Mechanizm nadzoruje Prezes URE.

Odpowiadając wprost na pytanie białe certyfikaty co dają: są źródłem dodatkowego przychodu, który skraca okres zwrotu z inwestycji w oprawy LED. Oszczędność energii z wymiany świetlówek czy opraw sodowych przeliczacie na toe, otrzymujecie świadectwo i sprzedajecie je podmiotom zobowiązanym do umorzenia certyfikatów (głównie sprzedawcom energii).

Dla typowej modernizacji oświetlenia hali lub ulicznego systemu oznacza to realny zastrzyk gotówki. Przy oszczędności rzędu 200 MWh rocznie (ok. 17 toe) i wieloletnim okresie uzyskiwania efektu wartość świadectwa potrafi sięgnąć kilkudziesięciu tysięcy złotych. To mechanizm, który łączy się z innymi formami wsparcia – więcej o łączeniu źródeł znajdziecie w materiale o finansowaniu i inwestycjach w oświetlenie LED.

Białe certyfikaty dla kogo? Kto może złożyć wniosek?

Odpowiedź na pytanie białe certyfikaty dla kogo jest szeroka: może się ubiegać praktycznie każdy podmiot, który ponosi koszt i realizuje przedsięwzięcie poprawiające efektywność energetyczną u siebie lub u innego podmiotu. Nie ma ograniczeń branżowych.

O świadectwo mogą wystąpić:

  • Przedsiębiorstwa – zakłady produkcyjne, magazyny, hurtownie modernizujące oświetlenie hal i placów.
  • Jednostki samorządu terytorialnego – gminy wymieniające oprawy uliczne sodowe na LED.
  • Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe – modernizacja oświetlenia części wspólnych i terenów zewnętrznych.
  • Szkoły, szpitale, urzędy – obiekty użyteczności publicznej.
  • Podmioty upoważnione – firmy ESCO lub wykonawcy, którzy na podstawie pełnomocnictwa składają wniosek w imieniu inwestora.

Warunek merytoryczny jest jeden: przedsięwzięcie musi dawać oszczędność energii finalnej co najmniej 10 toe średniorocznie. Jeśli pojedyncza inwestycja nie osiąga progu, możecie łączyć kilka zadań w jeden wniosek (tzw. przedsięwzięcie grupowe) – np. wymianę oświetlenia w kilku budynkach gminy jednocześnie. Dla samorządów przygotowaliśmy osobne wsparcie w zakresie modernizacji oświetlenia dróg i ulic na LED, gdzie oszczędności energetyczne są szczególnie wysokie.

Ile toe daje wymiana oświetlenia na LED?

Przeliczenie: 1 toe = 11,63 MWh energii finalnej. Oprawa sodowa 250 W zastąpiona oprawą LED 100 W przy pracy 4 000 h/rok oszczędza ok. 600 kWh na punkt. Przy 200 lampach ulicznych daje to 120 MWh rocznie, czyli ok. 10,3 toe – próg osiągnięty jednym zadaniem.

W halach różnica bywa większa. Zamiana opraw metalohalogenkowych 400 W na LED 150 W przy pracy dwuzmianowej potrafi obniżyć zużycie o 60–70%. Dokładny efekt wylicza się w audycie i potwierdza projektem fotometrycznym.

Białe certyfikaty jak uzyskać? Procedura krok po kroku

Aby odpowiedzieć na pytanie białe certyfikaty jak uzyskać: składacie wniosek do Prezesa URE przed rozpoczęciem prac, dołączacie audyt efektywności energetycznej, a po realizacji – informację o zakończeniu i audyt powykonawczy. Kolejność ma znaczenie, bo prace rozpoczęte przed złożeniem wniosku dyskwalifikują przedsięwzięcie.

  1. Audyt efektywności energetycznej (ex-ante) – określa planowaną oszczędność w toe. Musi go sporządzić osoba z odpowiednimi kompetencjami.
  2. Wniosek do URE – składacie przed rozpoczęciem przedsięwzięcia, z deklaracją oszczędności i audytem.
  3. Decyzja URE – wydanie świadectwa efektywności energetycznej (ogłoszenie o planowanym zakończeniu prac).
  4. Realizacja modernizacji – wymiana opraw zgodnie z projektem. Zachowajcie faktury i dokumentację techniczną.
  5. Zawiadomienie o zakończeniu – zgłaszacie do URE termin ukończenia; przy większych projektach wymagany audyt powykonawczy.
  6. Zapis na koncie TGE – świadectwo trafia do rejestru świadectw pochodzenia prowadzonego przez Towarową Giełdę Energii.
  7. Sprzedaż praw majątkowych – zbywacie je na sesji giełdowej lub transakcją pozasesyjną.

Największym błędem inwestorów jest zakup i montaż opraw przed złożeniem wniosku. Jeśli faktura zakupu albo protokół rozpoczęcia robót ma datę wcześniejszą niż wniosek, URE odmówi wydania świadectwa. Dlatego planowanie formalności powinno iść równolegle z projektowaniem oświetlenia LED w DIALux i audytem, który stanowi podstawę wyliczenia oszczędności.

Białe certyfikaty jak księgować? Ujęcie w rachunkowości i podatkach

Odpowiadając na pytanie białe certyfikaty jak księgować: świadectwo efektywności energetycznej traktujecie jako prawo majątkowe – aktywo niematerialne otrzymane nieodpłatnie. Przychód rozpoznajecie dopiero w momencie sprzedaży praw na giełdzie, jako pozostały przychód operacyjny.

W praktyce ewidencja wygląda następująco. Samo otrzymanie świadectwa nie generuje przychodu podatkowego – to wartość warunkowa, zależna od ceny rynkowej. Dopiero transakcja sprzedaży na TGE tworzy przychód. Wpływ ze sprzedaży ujmujecie w pozostałych przychodach operacyjnych (konto 760 lub analogiczne), a koszty prowizji giełdowej i domu maklerskiego w pozostałych kosztach operacyjnych.

Od strony podatkowej przychód ze zbycia świadectw jest opodatkowany CIT lub PIT na zasadach ogólnych. W VAT sprzedaż praw majątkowych podlega opodatkowaniu według stawki podstawowej, jeśli sprzedawca jest czynnym podatnikiem. Szczegóły zależą od statusu podmiotu i formy księgowości – skonsultujcie je z księgowym lub doradcą podatkowym.

Ważne rozgraniczenie: wartość modernizacji oświetlenia to osobna kwestia. Nowe oprawy LED to środek trwały amortyzowany w czasie, a przychód z białych certyfikatów jest od niego niezależny. Oba strumienie wykazujecie oddzielnie.

Tabela: białe certyfikaty dla kogo, jak uzyskać, jak księgować i co dają

Poniższe zestawienie porządkuje najważniejsze aspekty systemu świadectw efektywności energetycznej w jednym miejscu.

Aspekt Szczegóły
Dla kogo Przedsiębiorstwa, gminy, spółdzielnie, wspólnoty, obiekty publiczne, firmy ESCO. Warunek: oszczędność ≥ 10 toe/rok (ok. 116,3 MWh).
Jak uzyskać Audyt ex-ante → wniosek do URE przed startem prac → decyzja i świadectwo → realizacja → zawiadomienie o zakończeniu → zapis na TGE.
Jak księgować Prawo majątkowe otrzymane nieodpłatnie; przychód w momencie sprzedaży jako pozostały przychód operacyjny; VAT i CIT/PIT na zasadach ogólnych.
Co dają Dodatkowy przychód ze sprzedaży na giełdzie; orientacyjnie 2 000–2 500 zł za 1 toe (kurs 2025 r.), skraca zwrot z inwestycji.
Termin Wniosek bezwzględnie przed rozpoczęciem przedsięwzięcia. Świadectwo ważne do umorzenia, z określonym okresem obowiązywania efektu.

Ile można zarobić na białych certyfikatach z wymiany oświetlenia?

Wartość zależy od wielkości oszczędności, okresu jej uzyskiwania oraz aktualnego kursu praw majątkowych na TGE. Świadectwo przyznawane jest za oszczędność skumulowaną w okresie uzyskiwania efektu, który dla oświetlenia wynosi zwykle kilka–kilkanaście lat.

Przykład orientacyjny. Gmina wymienia 300 opraw sodowych 150 W na LED 60 W. Roczna oszczędność to ok. 108 MWh (9,3 toe). Przy okresie uzyskiwania efektu wynoszącym np. 10 lat oszczędność skumulowana sięga ok. 93 toe. Przy cenie rynkowej 2 200 zł/toe daje to teoretyczny przychód rzędu 200 000 zł brutto z samej sprzedaży świadectw.

Wyliczenie ma charakter poglądowy – rzeczywista oszczędność liczona metodyką z rozporządzenia może się różnić, a kurs TGE zmienia się z sesji na sesję. Dla precyzyjnej kalkulacji potrzebujecie audytu. Jak takie liczby wyglądają w praktyce, pokazujemy w realizacjach modernizacji oświetlenia LEDOLUX.

Jak białe certyfikaty łączą się z innym dofinansowaniem?

Świadectwa efektywności energetycznej możecie łączyć z dotacjami, o ile ten sam koszt nie jest finansowany podwójnie z tego samego tytułu. W programach NFOŚiGW i funduszy regionalnych zwykle rozdziela się nakłady objęte dotacją od efektu energetycznego objętego certyfikatem. Każdy program ma własny regulamin, więc warunki łączenia sprawdzajcie indywidualnie.

Jakie oprawy LED wybrać, by zmaksymalizować oszczędność?

Im większa różnica mocy przy zachowaniu wymaganych parametrów oświetleniowych, tym wyższa oszczędność w toe. Liczy się skuteczność świetlna oprawy (lm/W), a nie sama moc. Nowoczesne oprawy przemysłowe osiągają 130–160 lm/W, co pozwala obniżyć moc zainstalowaną o 50–70% względem starych rozwiązań.

Przy doborze patrzcie na kilka parametrów jednocześnie:

  • Skuteczność świetlna – minimum 130 lm/W dla opraw przemysłowych i ulicznych.
  • Utrzymanie norm – PN-EN 12464-1:2022 dla wnętrz (np. 300–500 lx na stanowiskach), PN-EN 13201 dla dróg (klasy M/C/P).
  • Współczynnik mocy cos φ – blisko 1, by ograniczyć moc bierną i kary od OSD.
  • Trwałość i gwarancja – deklarowane L80/L90 oraz gwarancja producenta.
  • Sterowanie – czujniki i ściemnianie dodatkowo zwiększają oszczędność, co przekłada się na wyższy efekt.

LEDOLUX Poland, producent opraw LED z Rzeszowa, oferuje oprawy w technologii DOB z gwarancją 5–7 lat oraz pliki LDT do obliczeń w DIALux – co ułatwia przygotowanie audytu pod wniosek o świadectwo. Przy modernizacji zakładów pomocne są dedykowane rozwiązania do oświetlenia przemysłowego LED hal i magazynów, gdzie potencjał oszczędności jest największy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę złożyć wniosek po montażu opraw LED?

Nie. Wniosek do URE musicie złożyć przed rozpoczęciem przedsięwzięcia. Jeśli prace lub zakup opraw rozpoczęto wcześniej, przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do uzyskania świadectwa efektywności energetycznej. Dlatego formalności planujcie równolegle z projektem.

Co, jeśli moja inwestycja nie osiąga progu 10 toe?

Możecie połączyć kilka zadań w jedno przedsięwzięcie grupowe, by zsumować oszczędności do wymaganego progu. Gmina może np. objąć jednym wnioskiem oświetlenie kilku ulic lub budynków. Rozwiązanie bywa też realizowane przez firmy ESCO agregujące mniejsze projekty.

Kto sporządza audyt efektywności energetycznej?

Audyt wykonuje osoba posiadająca odpowiednią wiedzę i doświadczenie w tym zakresie, zgodnie z wymogami ustawy o efektywności energetycznej. Audyt ex-ante jest podstawą wniosku, a przy większych przedsięwzięciach wymagany jest także audyt powykonawczy potwierdzający osiągnięty efekt.

Czy przychód ze sprzedaży białych certyfikatów jest opodatkowany?

Tak. Przychód ze zbycia praw majątkowych podlega CIT lub PIT na zasadach ogólnych, a sprzedaż u czynnego podatnika VAT jest opodatkowana stawką podstawową. Ujmujecie go jako pozostały przychód operacyjny w momencie sprzedaży na giełdzie. Szczegóły skonsultujcie z księgowym.

Jak długo ważne jest świadectwo efektywności energetycznej?

Świadectwo zapisane na koncie w rejestrze TGE można zbyć lub przedstawić do umorzenia w okresie określonym przepisami. Prawa majątkowe pozostają aktywne do momentu umorzenia. Status i aktualne terminy warto zweryfikować, bo przepisy bywają nowelizowane.

Podsumowanie i kolejny krok

Białe certyfikaty to realne pieniądze za oszczędność energii, którą i tak uzyskacie przy wymianie oświetlenia na LED. Klucz to kolejność działań: audyt, wniosek do URE przed startem prac, realizacja, a potem sprzedaż praw na TGE i prawidłowe zaksięgowanie przychodu. Przy progu 10 toe nawet średni projekt w gminie czy zakładzie się kwalifikuje.

Chcecie sprawdzić, ile toe da Wasza modernizacja? Zamówcie bezpłatny projekt oświetlenia w DIALux i wycenę od LEDOLUX Poland – przygotujemy obliczenia fotometryczne i dobór opraw, które stanowią podstawę audytu pod wniosek o świadectwo. Zapytanie możecie złożyć również przez formularz zaproszenia do składania ofert i zapytań ofertowych.

Stan na: czerwiec 2025. Informacje mają charakter poradnikowy i nie stanowią porady prawnej ani podatkowej. Zasady systemu białych certyfikatów reguluje ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (z późniejszymi zmianami); aktualny status przepisów sprawdzajcie w URE oraz Dzienniku Ustaw.

Masz projekt?

Dobierzemy oprawy LED i przygotujemy projekt oświetlenia

Napisz lub zadzwoń – nasi specjaliści pomogą dobrać rozwiązanie do Twojego obiektu i budżetu.

LEDOLUX

Sprawdź, w czym możemy pomóc